Нүүр Өгүүллэг “БОСУУЛ” өгүүллэг “7-р хэсэг”

“БОСУУЛ” өгүүллэг “7-р хэсэг”

2 секунд уншина
0
0
684

Наваанэрэн но.ёны уя.анаас арваад мор.ьтон хөдөлж хойд зүгийг барин ха.триулана. Тэд бол Чүлтэм бэйс.ийн зараа.лаар нийсл.эл хүрэ.энээс ирсэн хүмүүс ажээ. Тэднийг аха.лж яваа гуч орчим нас.ны

за.луу эр.ийг Ананд гэх бөгөөд “Б.огд ха.ант мо.нгол улс.ын шудр.ага ба.атар” цол өргөмж.лөгдсөн Харч.ины гүн Бавуу.жавын итгэ.лт дай.чин билээ. Бавуужав гүн Б.огд х.аанд бар.аалхахаар нийс.лэл

хү.рээнээ ирхэд нь Ананд бар.аа бо.лон хамт иржээ. Энэ үе бол түүх.энд “тав.ан зам.ын байл.даан (1912-1915)” гэж нэрл.эгдсэн мо.нгол хятад.ын да.йны үе билээ. Тухайн үед х.ятадын хар цэ.ргийн зү.рхийг

зүсэ.эд байсан монг.олын тав.ан з.амын цэ.рэг хиа.гтад товло.гдсон гурван у.лсын хэлэ.лцээр гэгчээс болж түр ух.раад байр суу.риндаа оро.од байв. Гэвч Бавуужав гүн ха.рчин нута.гтаа сан.аа ам.ар суу.ж

тэвчи.хгүй ний.слэл хү.рээнд ирэ.эд байсан нь энэ юм. Бавуужав гүни.йг хүр.ээнд байхад нь Чүлтэм бэй.с биечл.эн уулз.аж бэл.эг с.элт өргөн ба.рьж хувийн зүг.ээс өөртөө тус.лахыг хүс.сэн нь Анандыг энд

ирхэд хүргэжээ . Анандын ах.алсан арва.н мор.ьтон дунд тодоо.с тод шар дэ.элтэй ганц л.ам хү.н байх нь дэндүү со.дон хар.агдана. Морь.доо мо.донд ну.уж бэхэлс.эн Дорлиг ,Чинг.ис-оол нар уулын орг.илоос орч.ныг тол.ьдож сууна. Намрын шар на.ран дөнгөж ман.даад хараа.хан ма.нан хөөрч амж.аагүй үе тул уулс.ын орги.лоос доош хар.ахад хонины сав.сан унг.ас битүү зул.сан мэт үзэгдэнэ. Гэвч зэр.гэлдээ мо.дот өндр.ийн оройд байх ба.йц ц.охионоо явган хүн ал.хан гарч ир.эхийг урианх.ай эр.ийн хур.ц нүд оло.од харчихлаа. Мань эр Дорлигийг до.ош та.тан хадн.ы ара.ар суу.лгаад – Чиний наад хо.ёр чинь юу хар.даг цийл.эн бэ гэж уурла.нгуй хэлэв. Дорлиг тэр.хэн зу.ур ури.анхай эр.ийн энэ дэ.эрэнгүй үгэнд дургү.йцсэн ч үнэндээ юу ч олж хар.ж амж.аагүйдээ бант.ан – Юу тэр вэ гэж асуулаа. Чи.нгис – оол – Цаад баруун талын хад.ан цох.ион дээр хү.н гарч ирлээ . Чама.ас

болж хо.ёул хара.гдах шахав. Чи сэмх.эн өнгий.гөөд д.уран тавиа.дах хэмээлээ. Дорлиг хад.ны завса.раар элэ.глэн хэвтэ.эд дура.ндвал цал бу.урал тол.гойтой уул.ын өвгө.н дүрэ.эрээ зогсо.ж байх нь тэр. Харин Баатар хараг.дсангүй. Муу хөг.шин чо.но мөн байна гайгүй ээ чам.айг хал.уун ту.галга долоо.лгохоо мэдэе ээ хэмээн Дорлиг аман.даа мэт бол.овч нөгөөхдөө сонсогд.охоор хэлэв. Дорлиг бол сару.ул уха.ан хийгээд хүч тэн.хээ бүр.дсэн эр хэдий боловч дотоо.д сэтгэлд.ээ хүн.ий ада.г болсон өөдг.үй өт хор.хой юм. Ямар сайндаа л нэгэн хүн.ий сай.хан ү.рийг хөнө.өж нөгөөг ги.шгэх газа.ргүй болг.оод одоо өөрө.ө илчлэг.дмэгц бүгдий нь хөн.өөнө хэмээн хар хор.оор зүрх.ээн дүү.ргэж явхав дээ. Хөөрхий уул.ын өв.гөн энэ бүхнийг огтх.он ч таама.глаагүй хэвээр наран өөд хоёр гараа алдл.ан нү.д ан.ин зогоссоор. Дорлиг шуу.дхан л бууг.аа мөрлөв. Уриан.хай эр түүний га.раас доо.ш да.рж, эндэ.эс болох.гүй лавтай тав.ан зуу.н алд газ.ар байна яагаад ч д.эмий хэр.эг бүү яар гээд бууд.ахыг болиулав. Ийнхүү бүтэн хорин таван жил хэн ч олж ча.даагүй уул.ын өвгөн.ий агуй.г хоёр занда.лчин мэ.дэж авах нь тэр ээ. Битүү хүр.ээлэн тойрсо.н ханан хад.ан дунд баатар бөг.төр зээ.рд морьни.йхоо хөлси.йг х.усч зогсоно. Өвгөн ха.дны завс.араар гарч доош уруу.дан түүн дээр ирээд – Тунгалаг сайхан өглөө байна хоёул өнөөд.өр уул.наас буунаа. Надад хово.р зү.йлс залгуу.лдаг нэгэн буриа.д хөгш.нийх бий. Тэдни.йд очи.ж ирнээ хө. Замдаа хон.оод оччи.х байх гэлээ. Баатарт ч гэсэн хүн.ий бара.а хар.ж айлд очино

гэхээс догд.лох сэтг.эл төрөөд ирэв. Өв.гөн үргэлжлүүлэн – Эр.мэг зал.уу байхад юм бодд.оггүй байжээ харин өт.лөөд ирэхэ.эр өөрийн эр.хгүй л хүн мөрө.өсдөг болж. Заяа түш.иж сайхан хү.үтэй боллоо. Чамайг с.айн ул.стай танил.цуулж өгөе морь.доо бэлд дээ хүү минь гээд аг.уйн үүд.рүүгээ алхлаа. Баатар ч өөрийн бөгт.өр зээрд.ийг өвгө.ний номхон шарг.атай эмээллэв. Эдгээр хоёр морьд.оос гадна хана.н х.адны дотор арва.ад морь.д байх бөгөөд тав нь Дорлиг нараас олзо.лсон морь.д байлаа. Тэдний дундаас Дорл.игийн хос саар.ал ажн.ай арга.гүй л нү.д була.аж харагдана. Муу эр.д за.яасан сайн хүлгүү.ддээ гэж Баатар бод.ох зуураа….. дэмий юм бод.ох гэж хэмээн өөртэ.йгээ яр.иад инээмсэглэв. Өвгөн Гомбо өмнө нь огт өм.сөж хара.гдаагүй хар то.ргон дэ.эл гар.гаж өмсээ. Бүсэндээ м.өнгөн хэт ху.тга аг.саж , зал.аа бү.хий са.мпин орой.той малгай духду.улсан нь бас ч сү.рлэг мэт харагдав. Баатар – Хөөх та чинь уул.ын өвг.өн биш бо.лсон байна шүү гээд хөхө.рхөд Гомбо – Хош чи өв.гөн хүн.ээр наада.хнуу гээд мөн л жуумалзав. Өвгөн бие.эс огт салга.даггүй модон ху.йтай мауз.ер буу.гаа хүртэл авсангүй. Гагц Баат.ар л бяр.даан хэмээх урт ха.р бу.угаа мөрлөв. Тэд хадан хашаа.наасаа гарч мод.он дун.дуур уруудлаа. Дорлиг шинэ хамтраг.чийнхаа зөвл.өснөөр шөнө болг.оод уу.лын

өв.гөний зог.сож байсан хад.ат цох.иог очиж нэгж.ихээр болжээ. Харин гара.ад шу.уд мо.дон дундуур урууд.сан Баатар, Гомбо хоёрыг явчи.хсан гэж таа.магласангүй. Хоёр эр мор.ьдоо ам.раах зу.ур өчигдөр чана.сан анг.ийн ма.х идэж гор.хины хүйтэн ус залгилс.аар шөнө бол.охыг хүлээнэ.Тэнгэрт сэм.жин үүс лав.саж, түүний цаанаас бүү.дгэр ца.гаан са.ран арай ядан ёлтолзоно. Уулын өвгө.ний хад.ан оро.мжыг тойрон шивээ.лсэн хар моддын зах.ад хоёр этгэ.эд явга.наар ир.эн тулжээ. Энэ Бол Дорлиг, Чингис-оол нар. Өдөр нүдээр хар.ахад хэсэг модо.н дунд байх бага.хан бай.ц хад ал.ган дээр мэт байсан ч ту.лаад очиход санас.анаас тэс өөр байлаа. Шивэ.элсэн их модны захр.уу орм.огц, шөн.ийн хар.анхуйд хүч нэ.мэх мэт улм.аа л хара.нхуйлана. Тэр хоёр юутай ч хада.нд хүрэх.ээр ш.ийдэж, аль болох чим.ээ гар.гахгүйг хичээн урагшиллаа. Гэвч их бие.эсээ ургас.ан хэвээр хатс.ан, хар модны мөчи.рүүд шүр.гэхийн төдийд л дуу чим.ээ ихтэй.гээр тас няс.хийн хугар.ах нь гачлантай. Тэгэх бүрт нь мөнө.өх хоёр нам зогс.ож , хэсэг чи.мээ чагнана. Тэд ийн явахд.аа харан.хуйгаас болоод уул.ын өвгө.ний нарийн жим.ийг анзаар.алгүй хөн.длөн гулд гарс.наа ч мэдсэнгүй. Зөвхөн хад.анд хү.рэх гэж л улайр.саар тэс хөн.длөн зүтгүүлэнэ. Харин энэ үед өвгөн Гомбо, Баатар нар мор.ьдын ну.рууг ам.рааж, ил гал түл.сэн шиг хээ.рийн хойм.ортоо туха.лжээ. тэд үүр тэ.мдэгрээд ирэх үед цааш хө.длөхөөр төлөвл.өж байв. Тэдний очих айл бол хор.ин хэдэн жи.лийн тэртээ Гомбын

ами.йг ав.арч , ас.арсан Цэнд хэмээх наста.нгийнх билээ. Гомбо өвгөн ийн өгүү.лрүүн: – Нийслэл хү.рээнээс ор.гоод ө.өрийн нут.аг (Түш.ээт Х.ан ай.мгийн Да.лай Гү.ний хош.уу)-таа очоод эхн.эр хүүхд.ээ үгүй болсо.ныг мэдсэн юм. Тийн уй гаш.ууд авт.аж хаач.ихаа мэдэ.хгүй элий бал.ай явсаар Бат.хаан хэмээх их уулн.аа хүрчих.сэн байлаа. Тэр хайр.хан бол бидний өв.өг дээд.сийн үе удм.аар шүт.эж , тах.иж ирсэн нутг.ийн минь их ха.йрхан билээ. Чухамдаа ав.рал эрж тийшээ очсон уу. Аль эсвэл нам.айг ав.рах гэж тэр газры.н эзэ.н нь ду.удсан уу би мэд.дэггүй юм. Тэнд очс.оноо мэдм.эгц уул.ын бэ.лд морь.ноос буу.ж, өвдө.глөөд бүтэн өд.өржин гомдо.ллож , орилж хаш.гирч суусн.аа л сан.адаг юм. Хүн гэдэг амь.тан үхс.эний х.охь, амьд.ийн зо.л бол.дог хойно доо. Үдэ.ш болоход ур.сах нул.имс ч үгүй болж тэндээ.сээ мордлоо. Батх.аан уулы.нхаа зүүн хойд.руу уруу.даад гэлдэрлээ. Ухаандаа өөрийгөө хор.лож ча.дахгүй байсан тул нийс.лэл хүрэ.э орж , нэг ч гэсэн ман.жыг дэ.рлээд ү.хэе хэмээн сэтг.эсэн хэр.эг. Шөнө.жин

гэлдэ.рсээр үүр хая.арч байхад нэгэн нү.үдэл болол.той тэмээн хө.сөг явж байхыг харлаа. Айхг.үй ч аяг.үй гэгч.ээр газр.ын хав.ан ба.рьж аж.иглавал зург.аан хүн арва.ад тэмээ бүхий х.өсөг байх. Тэд м.анж цэ.ргүүд болох нь тодорхой болов. Би ч эдэнтэй алалц.аад үх.эе гээд ал.суур за.мыг нь от.ож бу.угаа бэ.лдээд хүлээлээ. Эхний хоёр.ыг бууд.аж ун.агаад хэсэг бууд.алцав. Би цээж бол.оод ба.руун хө.лөндөө ша.рх авлаа. Төд удалгүй тэдний зүгэ.эс б.уу дууг.арахгүй болсныг л сан.адаг юм. Тэгээд арай гэж хөл дээрээ босх.од газар дай.валзах шиг бол.оод л уналаа. За ингээд би үх.эж ба.йна гэж л бодсон доо . Гээд Гомбо өвгөн гаа.нсаа сэтгэж д.ахин там.хи дүү.ргээд ил гала.ас аса.аж, хэд хүч.тэй со.ров. – Тэгээд юу болсон бэ хэмээн Баатарыг а.суухад ө.вгөн … Нэг сэрэ.хнээ битүү хара.нхуй зүйл дотор байга.агаа мэдсэн юм. Тэр зүй.л нам.айг зөө.лөн сэгсчэ.эд бүү.вэйлээд ч байх шиг. Би амь.д байна уу ухсэ.н үү гэдгээ ялг.ахгүй хэс.эг боллоо. Гэтэл би даа.рч байх юм бие.э тэм.тэрч үз.вэл энг.эр цээжи.йг минь ямар нэг бөсө.өр боожээ. Ямарч а.мьд гэдгээ мэдээд тус.ламж эр.эн хаш.гирвал нөгөөх сэгс.чиж байсан зүй.л зогслоо. Гэнэт нүд гя.лбам гэрэл тус.аад дээрээс хүн тонг.ойж харав. Тэр хүн бол Цэнд гэгч байсан юм . Одоо бидний очих айл шүү дээ гээд хэсэг хани.алгав. Түүнийг ша.рхтай үх.лүүт хэв.тэж ба.йхад нь Цэнд олжээ. Цэнд Тү.шээт хан.ы нутга.ас д.авс тээ.ж

явсан жи.нгийн даам.лаар явж байсан нь тэр. Үхс.эн ман.ж цэ.ргүүд, тэднээс дай.жиж жаахан хол.дсон ач.аатай хэдэн тэм.ээг хара.ад юу бол.сныг Цэнд төв.өггүй ойлгов. Өөрий итгэлтэй хоёр нөхри.йн хамт явсан боло.хоор шар.хтай мо.нгол залу.уг ава.рхаар ши.йдэж түүнийг ачаа.нд ну.ун авч явса.ар 4 дэх хоногтоо Гомбо уха.ан о.рж буй нь тэр байжээ. Ийнхүү Гомбыг ава.рч, гэртээ авч ирэ.эд хүн.ий нүднэ.эс ну.ун тэнх.рүүлсэн Цэнд гэгч баав.айн талаар Баатар мэдэж авлаа. Хүний амь.драл гэдэг ямар их та.аварлашгүй бөгөөд хат.уу бэр.х бай.дгийг Баатар улам ихэ.эр мэд.эрч , бага багаар нүд нь нээгд.эх шиг л болж байв. Дээ.ш хар.ан хэ.втсэн Баатарын нүд.энд моддын завс.араар гийх үүри.йн ца.гаан гэ.гээ тодо.рч харагдана. Тэр уха.схийн босч, ил га.лын нурм.ыг онг.ичиж үзээд цо.ггүй байсанд хэт цах.ин гал асаав. Аминдаа өвгөн Гомбоос урь.таж цай ча.нах гэж буй нь тэр. Гомбо өндийн суугаад – Аан хүү.хээ цай чан.ахнуу. Ид.ээг нь өтг.өн хий.дгийм шүү гээд мө.нөөх л мод толго.йтойгоо ноц.олдов. Баатар галаа ас.ааж тог.оо

гэж хэлэ.хэд жижи.гдмээр багахан са.ванд ус дүү.ргэн тавьлаа. Хөг.шин залуу хоёр эр хээ.рийн бор цай ооч.лон ган.гар гун.гар сууна. Гэнэт мөч.ир ча.д пат хийн ху.гарч тэдний доо.хно талын модд.оос олон морь.тон гарч ирэв… Шө.нийн хара.нхуйд га.рц , гар.амыг нь мэд.эхгүй бай.ц хадан цохи.оруу ула.ан хал.з мац.саар Дорлиг , Чингис – оол нар орой.д нь гарчээ. Тэндээсээ цааш буу.ж , нэгж.сэн ч хашаатай хэд.эн морьд.оос өөр ам.ьд ам.ьтан бай.хгүйг мэ.дээд гайх.шаа барав. Харин До.рлигийн хувьд хос саар.ал морь.доо дахин олж авса.ндаа нэн баярлана. Тэд өвгө.н зал.уу хо.ёрыг үү.рэнд нь сэж.иг авху.улахгүй хүлэ.эхээр ший.дсэн бөгөөд урьд өд.рийн өглөө Гомбо өвгө.ний зогс.ож байсан яг тэр га.зарт тух.алжээ. Тэндээс ойр хави.йн орч.ин бүгд.ээр алг.ан дээр тав.ьсан мэт илх.эн харагдана. Уриан.хай э.р – Тэр уу.лын өв.гөн гээч энд их удс.ан бололтой. Ором.жинд нь лав л арв.аад бу.у харагдана. Модо.н хуй.тай мау.зер төди.йгүй мо.син гэх вин.тов хүртэл байх юм. Энд лав ну.усан үн.эт эрд.энэс ч байж магад. Тэднийг ирм.эгц тони.лгоод тух.тай нэ.гжиж ша.лгая хэмээв. Дор.лиг толг.ой дох.иод –

Тэгж бодож байгаа бол Баатарыг өч.иггүй бу.удаад, өвгө.нийг амь.даар нь барь.ж ну.уц бүхн.ийг нь хү.чээр хэлү.үлэх хэргэ.тэй гэлээ. Ха.лх , Уриа.нхай хо.ёр тону.улчны шин.шлэх хийгээд сэт.гэх нь хүртэл адил ажээ.

Load More Related Articles
Load More By admin
  • АНД /ӨГҮҮЛЛЭГ/ ТӨГСГӨЛИЙН 11-Р ХЭСЭГ

    Хоёр залуу яаран давхисаар Чинзоогийн гэрт хүрвэл хүн алга. Чинзоо ээжрүүгээ залгаж, яриад…
  • АНД /ӨГҮҮЛЛЭГ/ 9-Р ХЭСЭГ

    Хэд хоног хичээлээ тасласан Галт , Ганаа хоёр тэнхмийн эрхлэгчийн өрөөнд зэрэгцэн шилээ ма…
  • АНД /ӨГҮҮЛЛЭГ/ 8-Р ХЭСЭГ

    Хар дарж зүүдлээгүй бол Галт сэрхээргүй бөх унтжээ. Цагаа харвал оройн 18 дөхөж байв. Тэрэ…
Load More In Өгүүллэг

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *